Tôi đã đi con đường mà nhiều em đang định đi
Tôi sang Hàn Quốc đầu năm 2012 theo diện xuất khẩu lao động, làm vận hành máy tiện CNC và MCT trong ngành gia công linh kiện ô tô. Tôi ở đó gần 5 năm.
Nói thẳng: con đường đó giải quyết được bài toán tài chính của gia đình tôi. Nhưng nó cũng cho tôi thấy một điều mà lúc mới sang tôi chưa thấy.
Người lao động Việt Nam thường rất ổn trong một hai năm đầu. Có việc, có lương, gửi được tiền về. Nhưng đến năm thứ ba, thứ tư, tôi thấy cùng một câu hỏi hiện lên trong mắt gần như tất cả những người tôi quen: rồi sau đó thì sao?
Người không có ngôn ngữ, không có chuyên môn, không có bằng cấp được công nhận — sau 3 đến 5 năm rơi vào chỗ rất khó. Về nước thì kỹ năng tích được ở nhà máy Hàn khó chuyển thành nghề ở Việt Nam. Ở lại thì không có đường đi lên, vì loại visa ban đầu giới hạn gần hết các cánh cửa phía sau.
Tôi gọi đó là cái bẫy “đi nước ngoài”. Không ai bị lừa cả. Người ta giải quyết được vấn đề trước mắt, mà không ai nói cho họ biết cái giá của năm năm sau đó.
Tôi viết bài này vì tôi đã đứng trong cái bẫy ấy và đi ra được. Tôi biết vì sao nhiều người không ra được.
Năm con đường
| Con đường | Visa | Vào được nếu | Mạnh ở đâu | Yếu ở đâu |
|---|---|---|---|---|
| Du học tiếng | D4 | Tốt nghiệp THPT, chứng minh tài chính, hồ sơ nhất quán | Mở nhiều cửa nhất về sau | Chi phí ban đầu cao |
| Du học đại học/cao đẳng | D2 | Đã đạt trình độ tiếng Hàn trường yêu cầu | Vào thẳng chuyên ngành, tiết kiệm thời gian | Cần tiếng trước khi đi |
| Lao động phổ thông | E9 (EPS) | Thi tiếng Hàn EPS đạt, trúng tuyển theo đợt | Chi phí thấp nhất, có thu nhập ngay | Khó chuyển đổi về sau |
| Lao động kỹ năng | E7 | Có bằng cấp hoặc kinh nghiệm phù hợp, có công ty tiếp nhận | Lộ trình dài hạn tốt nhất | Không dành cho người mới ra trường |
| Kết hợp | D4 → D2 → E7 | Như D4 | Đi xa nhất | Tổng thời gian và chi phí lớn nhất |
Quy định thay đổi theo năm
Điều kiện từng loại visa do Bộ Tư pháp Hàn Quốc quy định và được điều chỉnh theo từng thời kỳ. Trước mỗi kỳ nộp hồ sơ, hãy tra lại bản mới nhất thay vì tin vào một bài viết cũ.
Ai hợp con đường nào
D4 — du học tiếng
Hợp với em vừa tốt nghiệp THPT, gia đình lo được phần tài chính khởi điểm, và quan trọng nhất là em xác định mục tiêu học thật, lấy bằng, làm việc dài hạn. Đây là con đường giữ được nhiều lựa chọn nhất cho tương lai.
D2 — vào thẳng đại học hoặc cao đẳng
Hợp với em đã học tiếng Hàn nghiêm túc ở Việt Nam và đạt trình độ trường yêu cầu. Tiết kiệm được cả năm học tiếng bên Hàn.
E9 (EPS) — lao động phổ thông
Hợp với người xác định rõ: đi làm, tích luỹ, rồi về, có kế hoạch cụ thể cho số tiền tích được và cho việc làm gì sau khi về. Chi phí ban đầu thấp nhất trong năm con đường. Nhưng phải biết trước rằng khả năng chuyển sang các loại visa dài hạn hơn bị giới hạn nhiều so với du học.
Tôi không chê con đường này — tôi đã đi nó. Tôi chỉ muốn người chọn nó biết trước mình đang chọn gì.
E7 — lao động có kỹ năng
Hợp với người đã có bằng cấp hoặc kinh nghiệm nghề phù hợp và có doanh nghiệp Hàn tiếp nhận. Đây không phải con đường cho học sinh vừa tốt nghiệp phổ thông.
Lộ trình kết hợp
Sang bằng D4, học tiếng, lên D2 học chuyên ngành, tốt nghiệp rồi chuyển sang E7. Đây là lộ trình tôi tư vấn nhiều nhất cho các em có mục tiêu ở lại lâu dài, vì khi tốt nghiệp em có đủ ba thứ cùng lúc: ngôn ngữ, chuyên môn và bằng cấp.
Bốn câu hỏi trước khi chọn
Đây là những câu tôi hỏi mọi gia đình ngồi xuống với tôi. Không ai thích nghe chúng, nhưng chúng quyết định con đường.
- 1Mục tiêu 10 năm là gì? Ở lại Hàn lâu dài, hay đi vài năm rồi về? Hai câu trả lời dẫn tới hai con đường hoàn toàn khác nhau.
- 2Gia đình lo được bao nhiêu, và trong bao lâu? Không phải “có đủ tiền không”, mà là “lo được trong mấy tháng nếu mọi thứ chậm hơn dự tính”.
- 3Nếu năm đầu con chưa đi làm thêm được thì sao? Rất nhiều gia đình tính toán dựa trên giả định con sẽ làm thêm đủ để tự lo. Năm đầu, với tiếng Hàn chưa vững, giả định đó rủi ro.
- 4Sẵn sàng học tiếng nghiêm túc bao lâu trước khi đi? Tiếng Hàn quyết định chất lượng của cả quãng thời gian bên đó — cả việc học, việc làm thêm, lẫn việc có hoà nhập được hay chỉ quanh quẩn trong cộng đồng người Việt.
Trả lời xong bốn câu này mới nên bàn đến trường.
Tóm lại
- ▪Năm con đường, mỗi con đường mở ra những cánh cửa khác nhau ở phía sau.
- ▪Con đường dễ vào nhất thường là con đường khó đi tiếp nhất.
- ▪Chọn sai đường tốn nhiều năm hơn là chọn sai trường.
- ▪Bốn câu hỏi về mục tiêu và tài chính quyết định con đường, không phải ngược lại.
