Y sĩ
Còn gọi là: y sĩ đa khoa
Người khám, chữa một số bệnh thông thường, sơ cứu và làm y tế dự phòng, chủ yếu ở tuyến cơ sở.
Hồ sơ cập nhật ngày 04/10/2026.
Nghề này cần giấy phép hoặc chứng chỉ bắt buộc
Bắt buộc giấy phép hành nghề; người dẫn đường không xác nhận thay được.
Bắt buộc: Giấy phép hành nghề khám bệnh, chữa bệnh (chức danh y sĩ).
Thời gian học và thực hành thường gặp: 2–3 năm.
Công việc hằng ngày
Việc chính
- Khám, xử trí bệnh thông thường
- Sơ cứu, chuyển tuyến
- Tiêm chủng, y tế dự phòng
- Quản lý sức khỏe cộng đồng
Nhịp làm việc
- Giờ giấc
- Giờ hành chính, có trực tại trạm
- Ca đêm
- Có khi
- Lúc cao điểm
- Đợt tiêm chủng, mùa dịch
- Làm chủ yếu ở
- Trạm y tế xã, phường
Nơi làm việc
- Trạm y tế xã, phường
- Y tế cơ quan, trường học
- Phòng khám
Điều kiện làm việc
- Làm nhiều việc cùng lúc: khám, tiêm chủng, báo cáo
- Đi cơ sở, đến nhà dân
- Lương tuyến cơ sở chưa cao
Điều nên biết
Điều ít ai nói
- Phạm vi hành nghề hẹp hơn bác sĩ, không được làm mọi việc của bác sĩ
- Nhiều y sĩ học liên thông lên bác sĩ để có cơ hội hơn
- Tuyến cơ sở ngày càng ưu tiên tuyển bác sĩ
Nghề gần giống
- Bác sĩ đa khoa: Phạm vi rộng hơn, học 6 năm
- Điều dưỡng: Chăm sóc theo chỉ định
Có hợp với em không
Dấu hiệu có thể hợp
- Muốn làm gần dân, gần quê
- Chịu khó, làm được nhiều việc
- Bình tĩnh khi sơ cứu
Dấu hiệu có thể chưa hợp
- Muốn làm chuyên sâu ở bệnh viện lớn
- Ngại giấy tờ, báo cáo
Đây là gợi ý để em tự quan sát mình, không phải điều kiện loại. Nhiều điều có thể rèn được.
Yêu cầu về sức khỏe, thể chất
Sức khỏe tốt để đi cơ sở, trực.
Môn học và xét tuyển
| Môn THPT | Vai trò |
|---|---|
| Sinh học | Then chốt |
| Hóa học | Hỗ trợ |
| Toán | Hỗ trợ |
Gợi ý chọn môn lớp 10: Nên chọn Sinh học, Hóa học; nếu học nghề sau lớp 9 thì không bắt buộc.
Học ở đâu, theo đường nào
| Ngành đào tạo | Mã ngành | Trình độ |
|---|---|---|
| Y sĩ đa khoa | 5720101/6720101 | Trung cấp, cao đẳng |
Các con đường vào nghề
Trung cấp, cao đẳng y sĩ
- Thời gian
- 2–3 năm
- Chi phí
- Theo trường, cơ sở đào tạo
- Đầu ra
- Y sĩ
Học liên thông lên bác sĩ
- Thời gian
- +4 năm
- Chi phí
- Theo trường, cơ sở đào tạo
- Đầu ra
- Bác sĩ
Vừa học vừa làm: Theo quy chế chung, học sinh tốt nghiệp THCS được đăng ký học trung cấp, nhưng nhiều trường y chỉ nhận người tốt nghiệp THPT theo hướng dẫn của Bộ Y tế; xem đề án tuyển sinh của trường định học.
Điều kiện đặc biệt, giấy phép, chứng chỉ
Phải có giấy phép hành nghề chức danh y sĩ: thực hành 9 tháng (Nghị định 96/2023/NĐ-CP), từ 01/01/2028 phải đạt kỳ kiểm tra đánh giá năng lực. Phạm vi hành nghề hẹp hơn bác sĩ.
Giấy phép hành nghề: Bắt buộc giấy phép hành nghề; người dẫn đường không xác nhận thay được.
Chứng chỉ, giấy phép bắt buộc
- Giấy phép hành nghề khám bệnh, chữa bệnh (chức danh y sĩ) · Nơi cấp: Cơ quan có thẩm quyền theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh · Áp dụng: Mọi người hành nghề chức danh này · Hiệu lực: 5 năm, gia hạn khi đủ điều kiện · Văn bản: Luật Khám bệnh, chữa bệnh 15/2023/QH15; Nghị định 96/2023/NĐ-CP
Chứng chỉ nên có
- Chứng nhận sơ cấp cứu, hồi sức tim phổi
Thông tin pháp lý cập nhật đến ngày 04/10/2026. Luật có thể thay đổi, em cần xem lại văn bản mới nhất hoặc hỏi cơ quan có thẩm quyền trước khi quyết định.
Kiến thức và kỹ năng
Kiến thức
- Bệnh học thông thường
- Sơ cứu, cấp cứu ban đầu
- Tiêm chủng, y tế dự phòng
- Quản lý bệnh mạn tính
Kỹ năng nghề
- Khám, xử trí bệnh thường gặp
- Sơ cứu, chuyển tuyến đúng lúc
- Tiêm chủng an toàn
- Ghi sổ sách, báo cáo
Kỹ năng sống
- Giao tiếp với người dân
- Chịu khó
- Ghi chép cẩn thận
Công cụ thường dùng
- Ống nghe, máy đo huyết áp
- Tủ thuốc thiết yếu
- Phần mềm quản lý sức khỏe
Ngoại ngữ: Không bắt buộc; tiếng Anh giúp đọc tài liệu.
Cấp độ 0–5 và lộ trình
Cấp 0 · Nhận biết
Bằng chứng: Kể được trạm y tế xã làm những việc gì
Thời gian thường gặp: 1 buổi
Cấp 1 · Làm quen
Bằng chứng: Học sơ cứu, đo huyết áp đúng cách
Thời gian thường gặp: 1 tháng
Cấp 2 · Nền tảng
Bằng chứng: Học xong các môn cơ sở, thực tập tại trạm y tế, bệnh viện
Thời gian thường gặp: 1–2 năm học
Vị trí: Học sinh, sinh viên
Cấp 3 · Sẵn sàng đi làm
Bằng chứng: Tốt nghiệp, thực hành 9 tháng, có giấy phép, khám bệnh thông thường
Thời gian thường gặp: 2–3 năm học + 9 tháng thực hành
Vị trí: Y sĩ
Cấp 4 · Thành thạo
Bằng chứng: Phụ trách một mảng tại trạm: tiêm chủng, bệnh mạn tính
Thời gian thường gặp: 3–5 năm
Vị trí: Y sĩ chính
Cấp 5 · Dẫn dắt
Bằng chứng: Dẫn dắt nhóm, đào tạo người mới, kèm ít nhất 2 người lên cấp 3
Thời gian thường gặp: Trên 7 năm
Vị trí: Phụ trách trạm y tế (khi đủ điều kiện)
Ở công cụ này, em tự ghi nhận được tới cấp 2. Các cấp cao hơn do nơi đào tạo, nơi làm việc hoặc cơ quan cấp phép xác nhận.
Lộ trình theo giai đoạn
| Giai đoạn | Việc nên làm | Cấp |
|---|---|---|
| THCS, THPT | Học tốt Sinh học; học sơ cứu | 0–1 |
| Trung cấp, cao đẳng | Học y sĩ, thực tập trạm y tế, bệnh viện | 2 |
| Sau tốt nghiệp | Thực hành 9 tháng, qua kỳ kiểm tra năng lực (từ 2028), xin giấy phép | 3 |
| Sau 3–7 năm | Phụ trách mảng việc hoặc liên thông lên bác sĩ | 4–5 |
Có thể đi sâu hoặc chuyển hướng sang: Liên thông lên bác sĩ, Y tế trường học, cơ quan, Y tế dự phòng
Nhu cầu xã hội
- Xu hướng
- Ổn định. Tuyến cơ sở vẫn cần, nhưng xu hướng nâng chuẩn lên bác sĩ. Nhận định của người biên soạn. (Độ tin cậy: thấp)
- Tác động của trí tuệ nhân tạo
- Ít ảnh hưởng. Phần mềm hỗ trợ ghi chép, quản lý hồ sơ sức khỏe; khám, sơ cứu vẫn do người làm. Nhận định của người biên soạn.
- Mức cạnh tranh
- Vừa. Ít nơi tuyển mới ở thành phố; vùng khó khăn còn cần.
- Nơi nhiều việc
- Trạm y tế vùng nông thôn, miền núi; Y tế trường học, doanh nghiệp
Thu nhập
Lương phụ thuộc kỹ năng, thâm niên trong nghề và vị trí làm việc.
- Lúc mới vào nghề
- Thấp hơn mặt bằng chung
- Khi đã thành thạo
- Ngang mặt bằng chung
- Phụ thuộc vào
- Công lập hay tư nhân; Phụ cấp vùng khó khăn; Học liên thông lên bác sĩ
Lương phụ thuộc kỹ năng, thâm niên trong nghề và vị trí làm việc.
Phần này để em tham khảo bối cảnh. La Bàn không dùng nhu cầu xã hội hay thu nhập để xếp nghề nào lên trước.
Xem nguồn tham khảo
- Báo điện tử Chính phủ – Toàn văn Nghị định 96/2023/NĐ-CP · xem ngày 30/09/2026
- LuatVietnam – Thông tư 76/2026/TT-BGDĐT quy chế tuyển sinh giáo dục nghề nghiệp · xem ngày 03/10/2026
- Xây dựng chính sách (Chính phủ) – Thời gian thực hành để cấp giấy phép hành nghề với bác sĩ, y sĩ, điều dưỡng, hộ sinh (Nghị định 96/2023/NĐ-CP) · xem ngày 05/10/2026
- Tuổi Trẻ – Sinh viên ngành y phải thực hành 12 tháng nếu muốn trở thành bác sĩ (21/3/2026, lộ trình kiểm tra đánh giá năng lực) · xem ngày 05/10/2026
- Thư viện Pháp luật – Từ 1/7/2026 Chủ tịch UBND cấp tỉnh được cấp giấy phép hành nghề KCB (Điều 27 Luật KCB 2023: thời hạn 5 năm; Nghị quyết 21/2026/NQ-CP) · xem ngày 05/10/2026
Hồ sơ cập nhật ngày 04/10/2026.